Van taakafwisseling naar herstelmomenten: hoe Zehra een nieuwe kijk ontwikkelde op fysieke belasting bij Schoneveld Breeding

Maak kennis met Zehra Apaydin, student toegepaste psychologie bij hogeschool Saxion.

Voor haar werkzaamheden binnen TINT voerde Zehra een meervoudig onderzoek uit bij Schoneveld Breeding. Vanuit een gezondheidspsychologisch perspectief onderzocht zij waarom een eerder voorgestelde oplossing — taakafwisseling — in de praktijk niet structureel werd toegepast. Tegelijkertijd zocht zij naar manieren om duurzame gedragsverandering alsnog mogelijk te maken.

Wat begon als een onderzoek naar taakwisseling, leidde uiteindelijk tot een heel andere conclusie én een vernieuwende interventie.

Onderzoek naar fysieke belasting op de werkvloer

Bij Schoneveld Breeding verrichten productiemedewerkers voornamelijk staand en repeterend werk. Op de lange termijn kan dit leiden tot fysieke klachten en mogelijk zelfs uitval.

Om beter te begrijpen waar de belasting precies ontstaat en waarom eerdere oplossingen onvoldoende effect hadden, begon Zehra haar onderzoek breed en verkennend. Gaandeweg verschoof de focus steeds meer naar de individuele ervaringen van medewerkers.

Halverwege het traject ontstond een belangrijk inzicht: taakafwisseling bleek in de dagelijkse praktijk nauwelijks structureel uitvoerbaar. Dat betekende niet alleen een nieuwe richting voor het onderzoek, maar ook een herformulering van de oorspronkelijke onderzoeksvraag.

Een combinatie van onderzoeksmethoden

Om tot die inzichten te komen, maakte Zehra gebruik van verschillende onderzoeksmethoden.

Ze startte met een contextuele inquiry: een methode waarbij zij medewerkers observeerde tijdens hun werkzaamheden en zelf actief meewerkte op de werkvloer. Door direct vragen te stellen over wat zij zag en hoorde, ontstond een rijk beeld van de dagelijkse praktijk.

Vervolgens voerde zij een expertinterview uit met twee medewerkers uit het middenmanagement. De inzichten uit deze eerste fases vormden de basis voor een culturele probe-studie.

Deze creatieve onderzoeksmethode nodigt medewerkers uit om via laagdrempelige opdrachten te reflecteren op hun eigen ervaringen en werkomgeving.

Tot slot hield Zehra verdiepende interviews met vijf medewerkers. De resultaten uit de culturele probe dienden hierbij als uitgangspunt voor verdere verdieping.

Een verrassende uitkomst

Wat Zehra vooral opviel, was dat medewerkers taakafwisseling vaak als oplossing benoemden, maar bij doorvragen eigenlijk iets anders bedoelden.

Hun behoefte lag niet zozeer bij andere werkzaamheden, maar bij houdingsafwisseling: afwisselen tussen staan en zitten, even lopen, rekken en strekken of kort herstellen.

Een opvallend moment ontstond tijdens een foto-opdracht met de vraag: “Wat zou jij veranderen als jij de baas was?” Vier van de vijf medewerkers maakten een foto van de aanwezige krukken. Daarmee gaven zij indirect aan dat meer mogelijkheden voor fysieke afwisseling gewenst zijn.

Daarnaast bleek dat werkdruk en sociale druk medewerkers ervan weerhielden om tijdig herstelmomenten te nemen. Juist daardoor nam de fysieke belasting verder toe.

Waarom taakafwisseling geen duurzame oplossing bleek

Hoewel taakafwisseling eerder als kansrijke oplossing werd gezien, bleek deze in de praktijk lastig uitvoerbaar.

De werkzaamheden zijn sterk afhankelijk van de groeistadia van de bloemen, waardoor niet alle taken op elk moment beschikbaar zijn. Bovendien belasten verschillende taken vaak alsnog dezelfde spiergroepen.

Opvallend was dat medewerkers daar begrip voor toonden. Zij erkenden dat organisatiebrede taakafwisseling niet altijd haalbaar of eerlijk uitvoerbaar is. Hun wens bleek uiteindelijk minder gericht op andere taken en meer op ruimte voor herstel en variatie in lichaamshouding.

Van inzicht naar interventie

Op basis van deze inzichten ontwikkelde Zehra een nudging-interventie.

Aan de zijkanten van de werktafels werden rode lijnen aangebracht die functioneren als visuele herinnering. Deze cue stimuleert medewerkers om vóór het bereiken van de twee-uursgrens — het moment waarop vaak pijnklachten ontstaan — een micropauze van twintig tot zestig seconden te nemen.

Uit een kleinschalige pilot bleek dat de medewerker die de interventie testte zich aan het einde van de werkdag fitter voelde dan normaal.

Omgaan met tijdsdruk tijdens het onderzoek

De grootste uitdaging tijdens het onderzoek was tijdsdruk — zowel voor Zehra als voor de medewerkers op de werkvloer.

Tijdens drukke periodes was er weinig ruimte voor uitgebreide gesprekken. Daarom stelde Zehra zichzelf steeds de vraag: hoe verzamel je zoveel mogelijk waardevolle informatie zonder medewerkers extra te belasten?

De culturele probe-studie bleek hierin een effectieve oplossing. Hoewel deze methode oorspronkelijk uit designonderzoek komt, maakte Zehra de opdrachten bewust laagdrempelig. Zo verzamelde zij tussendoor al waardevolle informatie over de werkcultuur, waardoor de daaropvolgende interviews sneller de diepte in konden.

Vervolgstappen: verder testen en verbeteren

Uit evaluaties en terugkoppelingsgesprekken kwamen meerdere verbeterpunten naar voren.

Zo blijkt dat de kleur van de lijnen aangepast moet worden zodat deze beter zichtbaar zijn tussen de planten. Daarnaast ontstond behoefte aan een hulpmiddel aan de zijkant van de werktafels waarmee medewerkers zelf hun herstelmomenten kunnen bijhouden.

Omdat iedere medewerker en iedere taak een eigen werktempo kent, vraagt dit om een persoonlijke aanpak. Door medewerkers bijvoorbeeld twee herstelmomenten per blok van twee uur te geven en deze visueel zichtbaar te maken, kan ook de sociale druk om door te werken worden verminderd.

De aanbeveling is daarom om de interventie in een volgend seizoen op grotere schaal te testen, met deze verbeteringen als uitgangspunt.